In dit hoofdstuk De 8 hoofdrichtingen van Ayurveda vind je de volgende onderwerpen:

• Inleiding
• De 8 hoofdrichtingen van Ayurveda

Inleiding – Specialismen in Ayurveda

Ayurveda heeft zich in de loop der millennia steeds ontwikkeld en vormt daarmee een dynamische wetenschap. In de klassieke werken bestond echter al een onderverdeling in specialiteiten en vakgebieden die deels overeenkomt met de indelingen die we in de moderne geneeskunde van vandaag de dag terugvinden.

De 8 hoofdrichtingen van Ayurveda

Er zijn 8 hoofdrichtingen of specialismen binnen Ayurveda:

• interne geneeskunde
• chirurgie
• keel-, neus- en oorgeneeskunde
• pediatrie en gynaecologie
• toxicologie
• psychiatrie
• verjonging (geriatrie en revitalisering)
• afrodisiaca (vruchtbaarheid en viriliteit)

In de Ayurvedische literatuur worden de drie belangrijkste oude teksten toegeschreven aan of omschreven als de ‘Drie Groten’: Charaka, Sushruta en Vagbhata. Uit hun tijd – meer dan 2000 jaar geleden – stamt de verdeling van Ayurveda in 8 takken. Die verdeling is in grote lijnen door de geschiedenis van Ayurveda heen aangehouden. Het is opmerkelijk dat een tak als chirurgie ook toen al als een van de takken gold. De 8 specialisaties doen – hoe oud ze ook zijn – op een bepaalde manier zeer modern en up-to-date aan; men zou ze ook nu nog als afdelingen in een modern ziekenhuis kunnen aantreffen.

Vaghbata Sutrasthan Hoofdstuk 1

Kaya bala grahordvanga shalya damstra jara vrishan

Asthavangani tasyahush chikitsa yeshu samshrita

“Interne geneeskunde, pediatrie, psychiatrie, KNO, chirurgie, toxicologie, geriatrie en virilisatie, dat zijn de acht takken (van Ayurveda) waarin de behandeling van ziekte wordt uitgelegd.”

Va. Su. 1

De acht specialisaties van Ayurveda

1) Kaya: dit Sanskriet woord betekent oorspronkelijk ‘vuur’ of ‘voedsel dat in een grote pot gekookt wordt’. Vanuit die betekenis is het toegepast op het lichaam: het lichaam is als het ware een groot kookvat waarin Agni – vuur – haar verteringswerk doet en voedsel omzet in lichaamsweefsels en bewustzijn.

Kaya Chikista is de behandeling van Agni in het lichaam en alle fysiologische processen – gerepresenteerd door de Dosha’s Vata, Pitta en Kapha – die daarmee verbonden zijn. Deze fysiologische benadering en de behandeling die daaruit voortvloeit, kan het best met de term ‘interne geneeskunde’ omschreven worden.

2) Bala: dit woord betekent ‘kind’. Bala is hier een verkorting voor Bala Tantra. Tantra betekent ‘methode, techniek, procedure’. Bala Tantra wordt ook wel omschreven met de term Kaumarbridyatantra, de methode die de intelligentie van het kind stimuleert (en dat geldt zowel wat betreft educatie als wat betreft voeding e.d.). Onder Bala Tantra valt ook Stri Roga – gynaecologie.

3) Graha: dit woord betekent ‘dat wat grijpt’ (vergelijk met ‘door iets gegrepen worden’ of met ‘bezeten zijn’). Iedereen wordt door bepaalde concepten in de greep gehouden. In Ayurveda worden bepaalde, mentaal-emotionele, concepten toegeschreven aan ‘planeten’, die dan ook Graha’s genoemd worden. Mensen kunnen op een pathologische wijze door planeten gegrepen worden, maar eveneens door geesten en andere wezens. Dit kan leiden tot geestesstoornissen die in de Ayurveda uitgebreid behandeld en besproken worden.

De Ayurvedische psychiatrische therapie bestaat uit: kruiden, vuurceremonies, offeranden, puja’s (religieuze ceremonies, vaak voor bepaalde godheden of planeten), het branden van kaarzen of wierook, mantra (het herhalen van bepaalde heilige klanken), yantra (heilige symbolen) en bidden.

4) Urdhva: dit woord betekent ‘boven(ste)’ en verwijst naar het gebied boven het sternum (borstbeen). De behandeling van hoofd en nek richt zich met name op keel, neus en oren, vandaar de vertaling met de moderne equivalent KNO. Binnen deze algemene specialisatie zijn er verschillende subspecialisaties. Een daarvan is Shalyaka Tantra, de behandeling van de voorhoofdsholten met behulp van stokjes en slangetjes.

5) Shalya: dit woord betekent ‘lichaamsvreemd voorwerp’ en verwijst oorspronkelijk naar wapens zoals pijlen, speren, messen, etc. Chirurgie lijkt zich vooral ontwikkeld te hebben op het slagveld, alwaar bij gewonden ‘vreemde’ objecten uit het lichaam verwijderd dienden te worden.

6) Damstra: dit woord verwijst naar Agadatantra, de leer van het toedienen van tegengif; dit onderdeel ontwikkelde zich mede door de toepassing van gif in oorlogswapens zoals pijlen, alsmede door ongevallen met slangenbeten en dergelijke.

7) Jara: dit woord betekent ‘ouderdom’ en verwijst naar het gebied van de de geriatrie en naar de goed ontwikkelde tak van verjongingstherapieën en revitalisering, ook wel aangeduid met Rasayana Tantra.

8) Vrishan: dit woord betekent ‘stier’ of ‘kracht’ en verwijst naar het gebied van de stimulerende en versterkende remedies wat betreft seksuele activiteit en potentie. Dit gebied was in Ayurveda ver ontwikkeld, deels ter verhoging van genot in dienst van betere gezondheid en meer geluk, deels om te zorgen voor een sterk en gezond nageslacht.

 

© 2003 Holisan BV, Lelystad